MIĘDZY. Między dokumentem a wizją

00:00:00: Ogniskowa – podcast o sztuce współczesnej, spotkania z artystami i artystykami.

00:00:07: Różne spojrzenia na sztukę, kulturę i rzeczywistość.

00:00:14: Projekt organizowany przez Związek Polskich Artystów Fotografików Okręg Wielkopolski.

00:00:20: Dofinansowano z budżetu województwa wielkopolskiego.

00:00:24: Podcast powstaje przy wsparciu Radia Poznań.

00:00:28: Artysta czy realista, a może jedno i drugie.

00:00:31: Gdzie kończy się dokumentowanie rzeczywistości, a zaczyna jej twórcza interpretacja?

00:00:35: W kolejnym odcinku podcastu Ogniskowa realizowanego we współpracy przez Okręg Wielkopolski Związku Polskich Artystów Fotografików i Radio Poznań będziemy mówić o podobieństwach i różnicach pomiędzy fotografią artystyczną a fotografią dokumentalną.

00:00:50: Ze konsoletą Kuba Woźniak przy mikrofonie Eliza Haydnreich, opiekę merytoryczną nad projektem sprawują Monika Kossack i Krzysztof Ślachciak.

00:00:58: A ze mną w studiu Joanna Czarnota artystka wizualna...

00:01:01: Dzień dobry!

00:01:02: ...oraz Michał Adamski fotograf dokumentalny.

00:01:05: Dziej dobry.

00:01:06: No właśnie myślę że na początku musimy sobie wyjść od takiej małej definicji.

00:01:10: Fotograf, dokumentalista, fotoreporter, artysta kto jest kim?

00:01:16: Ja myślę że to się bardzo mocno przeplata i ze sobą wiąże ale chyba wynika to z jakiejś takiej wewnętrznej potrzeby albo dokumentowania rzeczywistości, albo jakiegoś odtwarzania czy przepuszczania przez siebie tej rzeczywistości.

00:01:30: Także trudno mi jest zdefiniować konkretnie.

00:01:35: Myślę, że to bardzo mocno się ze sobą wiąże ale jakbym miała powiedzieć tak mocno osobiście od siebie to czuję się bardziej artystką niż dokumentalistką ponieważ wszystkie projekty, wszystkie prace które tworzę właśnie przepuszczam przez siebie.

00:01:54: staram się narzucić jakąś własną interpretację i stworzyć jakąś inscenizację może danego tematu którego podejmuje?

00:02:07: Też mi się wydaje, że wszystkie dziennie się sobie łączą.

00:02:14: W moim przypadku jest to przewaga fotografii dokumentalnej.

00:02:18: mimo wszystko ale ja też bardzo nie lubię szufletkowania.

00:02:24: Czy to w filmie, czy muzyce i czy to też właśnie fotografii... Staram się łączyć wiele form fotograficznych.

00:02:35: Ta fotografia wydaje mi się jest na tyle pojemna i na tyle szeroka że można... Nie potrzebuję jej w jakiś sposób zawężać, szuflatkować do pewnych pojęć.

00:02:47: To może spróbujmy tego podejść od jeszcze innej strony.

00:02:50: Dla was fotografia jest bardziej sztuką obserwacji czy interpretacji rzeczywistości?

00:02:58: Wydaje mi się, że dla mnie osobiście to sztuka obserwacji połączona z interpretacją tej rzeczywistaści.

00:03:09: Ja podchodzę też do fotografii dokumentalnej, że mimo wszystko dokumentuję ludzi, miejsca wydarzenia tu i teraz.

00:03:20: Ale w jakiś sposób też są to też jakby tematy, które wynikają z moich potrzeb, z mojej wrażliwości ale też jak postaram się na to patrzeć własnymi oczami nie próbuję być obiektywizować tego, co robię.

00:03:50: Więc wydaje mi się, że też cały czas będę się tutaj przez naszą rozmowę to w moim przypadku powtarzać, jak cały czas gdzieś włączę te różne świate i no

00:04:04: tak... Ja myślę, że on nie jest nic odwrotnie.

00:04:07: Czyli właśnie przede wszystkim ta interpretacja i scenizacja ale łączę to z dokumentowaniem bo trochę nie da się opowiedzieć historii danego miejsca nie dokumentując go na początku.

00:04:19: dla mnie to zawsze ten proces, że dokumentuje przestrzeń, dokumentuje krajobraz czy jakieś przestrzenie po to żeby później spróbować stworzyć zupełnie nową jakość, jakby moją jakość czyli połączyć z doświadczeniami, połączeć z moją wrażliwością.

00:04:40: Połączyć ze przeżyciami i żeby ta dokumentacja była trochę instynizowana.

00:04:48: Czyli troszkę... Jakby tak, zdecydowanie to się cały czas ze sobą łączy.

00:04:51: Bardzo trudno jest to zaszuflatkować i podzielić i tak zdefiniować.

00:04:55: Oczywiście myślę że są tacy fotografowie którzy tylko dokumentują i nie potrzebują wplatać w to jakichś artystycznych wizji ale myślę że my do takich nie należymy.

00:05:05: Podobnie podchodzimy do tematów.

00:05:12: wychodziliśmy właśnie od takiej dokumentalnego zacięcia że tak powiem Ale jakby ta forma potem są u nas różni, że jakby u Asi to jest właśnie bardziej strona artystyczną stronę.

00:05:32: U mnie to bardziej dokumentalne ale też jakby moje rzeczy są bardzo formalnie też...

00:05:40: Myślę, że może się też może wynikać z tego, że ty rejestrujesz Życie ludzi, wydarzenia, życie codzienne właśnie dokumentujesz historię innych osób.

00:05:54: A u mnie wiąże się to bardzo mocno z historią rodzinną i cały czas powracam do różnych przeżyci doświadczeń, do pospamięci i do pamięci zbiorowej.

00:06:04: I jakby te prace zaczynają się od dokumentowania przestrzeni ale nigdy się nie kończą na dokumentacji.

00:06:15: Czyli można powiedzieć, że... bardziej niż rejestrowanie obrazów.

00:06:20: U ciebie to jest bardziej konstrukcja obrazu?

00:06:23: Tak,

00:06:23: tak.

00:06:23: Konstrukcja, inscenizacja, konstrukcja, ale upiera się oczywiście na fotografii po prostu dokumentalnej.

00:06:27: nie da się inaczej w moim przypadku.

00:06:30: Natomiast mniej interesuje człowiek jego życie, obcy człowiek.

00:06:38: Bardziej wracam w przestrzenie w miejsca które wiążą się z moją przyszłością, ze moim dojrzewaniem i traumami rodzinnymi.

00:06:47: to po prostu narzuca jakiś inny styl pracy.

00:06:51: Można powiedzieć, że pracujesz z tym czego nie widać do końca?

00:06:55: Tak

00:06:55: tak tak.

00:06:56: właśnie dlatego ta incenizacja i to kreowanie obrazu jest mi tak bliskie bo ja próbuję odtworzyć pewne doświadczenia, próbuje otworzyć pewnę przeżycia przepuszczając je przez siebie.

00:07:08: no jakby... Jest to nierozerwalne.

00:07:12: Dlatego jakby nie czuję się dokumentalistką.

00:07:17: Natomiast fotografia dokumentalna jako technika, jako narzędzie jest w każdej mojej pracy.

00:07:25: Może tak?

00:07:26: Czy można by w takim razie powiedzieć że Joanna jest trochę kreatorką a Ty Michale jesteś trochę obserwatorem?

00:07:36: No można tak mówić.

00:07:38: Można tak powiedzieć.

00:07:40: Moje doświadczenia fotograficzne w takiej fotografii dokumentalnej w dłuższych formach, wypowiedzi fotograficznej.

00:07:52: Też wychodzą od osobistego tematu, bo też fotografowałem od chodzenia moich rodziców i to było... dosyć mocno emocjonalna i ta fotografia, mimo że dokumentalna też była

00:08:04: taka... Ale ona była już bardzo co?

00:08:05: Już to jest praca mocno artystyczna.

00:08:07: Tak tak.

00:08:08: Więc jakby też wyszedłem od tego rodzaju fotografii a potem jakby już zainteresowanie to jak w sumie Asia powiedziała, że mnie interesuje to co mnie dookoła otacza.

00:08:22: Oczywiście jakby przetwarzam to przez moje doświadczenia, moje emocje, moje... Czasem może nawet i poglądy w przypadku fotografowania do archiwum protestów publicznych ale cały czas gdzieś skupiam się na tym, co jest zewnątrz

00:08:43: Kiedy aparat staje się w twoim przypadku świadkiem wydarzeń a kiedy ich uczestnikiem?

00:08:48: Czy w ogóle się zdarza tak, że on staje sie świadkem i uczestnikiem tych wydarzeń.

00:08:53: Znaczy, staram się nie być uczestnikiem.

00:08:56: to tak właśnie przy fotografowaniu protestów cały czas podchodziłem do tego... Do tych wydarzeń podchodzę w taki sposób dokumentarny.

00:09:11: Dokumentuję te wydarzenia w swój sposób jak ja to widzę albo sobie wymyśliłem ale cały czas To jest, jakby stoje po tej stronie fotografa.

00:09:26: W archiwom protestów publicznych to jest taki kolektyw do którego stamtąd zaproszony właśnie przez Rafała Milacha i tam jest bardzo szeroki spektrum fotografa.

00:09:38: Fotografy są aktywiści, aktywistki w artyście dokumentaliści, taki dosyć mocny miks fotograficzny.

00:09:50: Ja zawsze powtórzałem, że ja stoję właśnie w tym momencie jako ten obserwator.

00:09:55: No mimo, że gdzieś to jest zgodne z moimi poglądami.

00:09:59: Ciężko by było fotografować coś co mi obczy.

00:10:04: W takim razie jak rozpoznać moment kiedy dokumentowanie stajesz ingerowaniem rzeczywistości?

00:10:13: Dla im się, że są bardzo ciężkie w obecnych czasach.

00:10:17: Są tocy fotografowie którzy potrafią być na wydarzeniach czy w jakichś sytuacjach niewidzialnych.

00:10:27: Takim fotografem jest, takim znamie zawsze będzie Majusz Forecki, który nie potrafię powiedzieć w jaki sposób on to robi że się nagle pojawia i nagle znika i nikt go nie zauważa.

00:10:39: bo ja jakby w tych podobnych sytuacjach zawsze się stykam z rokiem ludzi i jakoś tak jestem zaufażalny.

00:10:50: A poza tym... Dobra, jak to było pytanie.

00:10:56: Jak rozpoznać moment w którym dokumentowanie stajesz ingerowaniem w rzeczywistości?

00:11:09: Znaczy... Właśnie tego widziałem.

00:11:10: Są fotografowie, którzy potrafią ingerować a są też, a generalnie jakby sama obecność wydaje mi się, samą obecność fotografa w danych sytuacji w jakiś sposób wpływa na osoby fotografujące.

00:11:28: I bardzo często też spotykam się z tym, że czekając na jakiś moment... Trzymajmy się tylko przykład do tych protestów, trzymam aparat i chcę zrobić zdjęcie, czekam na coś, aż coś się zadzieje i widzę, że ludzie zaczynają na przykład reagować na to, że ja czekamy.

00:11:48: i zaczynamy np.

00:11:48: krzyczeć albo w jakiś sposób swoje emocje uzewnętrznać, więc już jakby w jakiś sposob wpływa na swoją obecnością, na tą rzeczywistość.

00:11:59: ale to nie jest jakby zamierzone, znaczy ja nikomu nie karzę, nie stoję, nie mówię teraz krzyczcie tylko po prostu oni sami z siebie, ale to jest jakby odpowiedź na to pytanie, że jednak sama nasza obecność, to jest takie dosyć.

00:12:12: No siłą rzeczy ingerujemy trochę w przestrzeń.

00:12:15: Jak już jesteśmy wśród ludzi i oni widzą, że stoimy z aparatem no to... stoimy w sensie ja tej fotografii nie uprawiam ale tak gdzieś tam intuicyjnie myśląc o tym.

00:12:27: Też tak mi się zdajesz przy takiej fotografii dokumentalnej bardzo ważny jest wyczucia!

00:12:35: Na pewno, na pewno.

00:12:36: To jeszcze jak fotografujemy w takich intymnych sytuacjach czy sami zdarza, czy w prywatnych przestrzeniach to też staramy być niezauważalni i mówimy że teraz będę robił zdjęcia ale po prostu sobie zajmować się swoimi rzeczami, no nadal cały czas jesteśmy w tym natymstku wpływania na taką sytuację mimo pewnie z czasem się też jakby to zaciera.

00:13:06: Myślę też, że ważne jest to żeby zdobyć zaufanie do tej osoby, którą chcemy fotografować.

00:13:12: czyli nie że tak zakładam, że to nie jest tak, że wchodzisz do kogoś do mieszkania podajesz rękę przedstawiasz się z tym fotografią dokumentalistą i proszę naturalnie się zachować w swojej przestrzeń.

00:13:23: tylko jest potrzebny jakiś czas żeby zdobić zaufania, żeby ta osoba potrafiła nas nie widzieć.

00:13:31: A propos tego czasu, czy pamiętacie fotografię, która zmieniła wasze postrzeganie własnej twórczości?

00:13:39: Taką, którą najbardziej Was określa albo najbardziej zapamiętaliście z jakiegoś powodu.

00:13:49: Ja mam w każdej swojej pracy, w każdym takim cyklu jest jakaś fotografia, która albo wymagała ode mnie bardzo dużego poświęcenia emocjonalnego.

00:14:03: I to jest na przykład taki symboliczny portret mojego dziadka, który wykonałam podczas przygotowania się do obrony dyplomu magisterskiego.

00:14:11: To zdjęcie postaci z szlafrokiem należącym do mojego diatka już wówczas nie żyjącego... jakby sam proces fotografowania, to było zrobione w studiu.

00:14:25: Oczywiście wyszparowałam, wycięłam postać i został sam Szafrok z Sylwetką Męską w takim geście odchodzenia w przestrzeń.

00:14:35: Trochę ta fotografia była takim momentem pożegnania mimo że już pewne rzeczy przepracowałam i przygotowywałam się do dyplomu zupełnie z nimi emocjami niż wcześniej jak na przykład zrobiłam pracę o dziadku.

00:14:51: To ta fotografia gdzieś tam siedzi, ona wisił mnie w domu.

00:14:57: Cały czas ma nawet nie tyle że takie samo znaczenie co z roku na rok coraz mocniejsze.

00:15:03: jest dla mnie niezwykle ważna bardzo symboliczna, bardzo taka osobista i połączenie z dziadkiem.

00:15:11: Ale masz na myśli swoją fotografię czy...

00:15:15: Tak, tak.

00:15:16: Waszem naszym.

00:15:17: Znaczy ja akurat pojedyncze i pojedinczego zdjęcia nie mam ale jakby cały zestaw zdjęci.

00:15:25: to jest też jakby do początków wrócę mojej takiej drogi fotograficznej.

00:15:32: To właśnie ten zestaw, zdjęć, który robiłem moim rodzicom.

00:15:35: To właściwie taki cały ciąg wydarzeń bo ja poszedłem na warsztaty fotograficzne, na których właśnie się dowiedziałem.

00:15:45: Zacząłem rozumieć w jaki sposób się tworzy takie długoterminowe projekty i zacząłem fotografować moją mamę, która już chorowała.

00:15:57: i jakby ten zdjęć mocno na mnie też wpłynął.

00:16:01: i też zauważyłem w jakiś sposób można tą rzeczywistość troszkę... Można troszkę kreować, znaczy nie kreować to złe słowo ale formalnie można... Jeszcze raz tu może tak.

00:16:17: Nauczyłem się w jakiś sposób tą rzeczywistość można do fotografii rzeczywistości jaką zastaję mogę dobrać odpowiednią formę która jakby oddawa jakiś sposób myśli które mi towarzyszą W tym czasie.

00:16:40: Jak zmienia się fotografia, kiedy jej bohaterem albo jej tematem stoją się osoby najbliższe?

00:16:46: To tutaj obydwie fotografie, oby dwie prace, o których mówiliście się do tego odnoszą trochę.

00:16:52: To znaczy no to jest trudne... Trzeba nabrać dystansu.

00:16:59: Jeszcze raz możesz powtórzyć pytanie, bo jedna rzecz mi

00:17:01: umknęła.

00:17:01: Jak zmienia się fotografia kiedy je bohaterem lub tematem stają się osoby najbliższe?

00:17:07: Jeżeli nie mamy dystasu do jakiegokolwiek dystusu do pracy albo nie jesteśmy gotowi artystycznie czy nie jesteśmy dojrzali w jakiś sposób żeby realizować daną pracę to wydaje mi się że można zepsuć cały proces i nawet to doświadczenie tworzenia tej pracy.

00:17:27: Jeżeli, jeżeli mamy choć trochę takiego dystansu i takiego podejścia że ja sobie poradzę z emocjami bo chcę zrobić dobrą pracę najpierw trzeba rozbebeszyć wszystkie problemy wyciągnąć wszystko na wierzch potem to złożyć w projekt artystyczny.

00:17:42: Jeżeli mamy taką świadomość i takie poczucie ,że sobie z tym poradzimy to ona ta praca i ta fotografia w piękny sposób może nas wpływać może pomóc nam poradzić sobie z traumą.

00:17:53: sztuka bardzo często ma funkcję taką terapeutyczną i wtedy nie wiem, czy odpowiadam na twoje pytanie.

00:18:02: Trochę się pogubiłam ale no że tak, fotografia może zmienić nasz stosunek po prostu do tej pracy, czyli przechodzimy przez cały proces tworzenia pracy, tworzenie jakiegoś projektu.

00:18:17: jesteśmy bardzo głęboko w tym temacie i teraz... Nie wiem, nie potrafię odpowiedzieć na to pytanie takie jednoznacznie.

00:18:28: Myślę, że to też z dużą za faktycznie zależy od wrażliwości i też od doświadczenia.

00:18:32: mi się wydaje.

00:18:32: Praktycznie, że wiele projektów tego typu właśnie obejrających się na osobistych tematach, osobistych traumach osoby które są już troszkę starsze jakby do tego też zupełnie inaczej podchodzą mają inne doświadczenie życiowe.

00:18:49: I też widzę jakby po swoim przykładzie, bo zacząłem fotografować po trzydziestce sytuacja z rodzicami też mnie zastała właśnie w takim dosyć, znaczy... W podobnym wieku troszkę starszy byłem.

00:19:05: I to też właściwie ten temat jakby niejako na mnie nie spotkał.

00:19:12: Nie szukałem, nie próbowałem jakby teraz podchodzić do tego projektowo że o teraz rodzice chorują i ja wtedy teraz będę jakiś fotografował dokumentował i to będzie dla mnie coś ważnego.

00:19:24: To było dla mnie życie, po prostu moja codzienność i ten aparat był dla mnie też takim sposobem na oparadzenie sobie z tymi emocjami.

00:19:34: wtedy.

00:19:35: Joanna powiedział o rozbebeszaniu trudności.

00:19:37: i tak się zastanawiam gdzie leży ta granica między tym co jest osobiste a tym co chcemy pokazać innym przez fotografię?

00:19:48: Myślę że ta granicę bardzo mocno związana z naszą osobowością i z nasza wrażliwością.

00:19:57: Każdy ma tę granicę w innym miejscu tak naprawdę.

00:20:03: Mi się wydaje, że ta granica jest właściwie też bardzo cienka i płynna i to jest dosyć niebezpieczne.

00:20:17: Niebezpięczna rzecz może się zdarzyć w momencie kiedy zbyt podejdziemy do personalnie, do pewnego tematu i że stanie się to bardziej... bardzo moja opowieść.

00:20:31: A

00:20:31: nie uniwersalna

00:20:32: opowiedź?

00:20:32: To jest

00:20:33: właśnie to, o co miałam na myśli mówić o tym dystansie jakimś albo jakieś liżałości.

00:20:36: czy tak jak powiedziałe że jesteśmy trochę starsi i w inny sposób radzimy sobie z pewnymi trudnościami to łatwiej jest nam podejść do twórczości nawet jeżeli traktujemy ją terapeutycznie żeby coś dobrego z tego powstało.

00:20:52: bo wtedy to wyjdzie praca uniwersalenia która będzie może działać oddziaływać na inne osoby które miały podobne przejście albo które w podobny sposób z podobną wrażliwością interpretują, czy odbierają naszą sztukę.

00:21:08: No właśnie, bo jak to rozbebeszymy?

00:21:10: najpierw na papierze, czy zrobimy sobie research i będziemy się przygotowywać do tego... Ja mówię, że swojego przykładu było

00:21:16: np.,

00:21:16: ja nie miałam takiej sytuacji jak Michał żeby uczestniczyć jednocześnie tworzyć czy fotografować w sytuacji kiedy coś złego się dzieje, prawda?

00:21:28: Czy jak tracimy rodziców?

00:21:29: czy ja wracam do przeszłości.

00:21:32: Czyli jakby łatwiej mi jest nabrać ten dystans, czy... ...czy do tego wrócić, poczytać, po wspominać, porozmawiać z różnymi osobami, które są z tym związane i dlatego ten dyztans mnie dużo łatwniej nabradź.

00:21:49: Nie mam takiego doświadczenia bezpośredniego, tak.

00:21:57: Całe moje działania artystyczne opiera się właśnie na powrocie, na pamięci, na postpamięci i relacji mnie do np.

00:22:08: różnych traum czy przeżyć zanim się urodziłam moich przodów.

00:22:13: No właśnie użyłaś takiego zagadkowego hasło post-pamięć?

00:22:16: Czym ona jest?

00:22:18: Post pamięć to jest ta relacja... młodszego pokolenia do traum przeżyć dziadków czy rodziców, które się wydarzyły zanim się urodziliśmy.

00:22:30: Czyli troszkę... Troszkę.

00:22:33: to nie jest nasza historia, to nie ta pamięć.

00:22:36: Ale jednak poprzez przeżycia i rozmowy w domu.

00:22:41: Poprzez towarzyszącą cały czas

00:22:43: tą

00:22:44: traumę w dorastaniu my w pewnym momencie gdzieś ta pamięść się zaciera.

00:22:48: ona staje naszą tożsamością.

00:22:51: My się wychowujemy jakby... w tych wydarzeniach, prawda?

00:22:56: Ja miałam ogromną potrzebę powracania do przeszłości i do tego co przeżył mój dziadek.

00:23:03: Moja mama z kolei miała ogromna potrzebę przez jakiś czas wypierania I nie rozumiała dlaczego ja taką ogromą potrzebę wchodzić po prostu buciurami w całą tą historię.

00:23:14: A ja właśnie wiem że to było niezwykle potrzebne.

00:23:20: W tej chwili nie jestem na tym etapie i nie byłabym w stanie na przykład obejrzeć filmu o holochkałości, bo byłby dla mnie dzisiaj za trudny.

00:23:28: W momencie kiedy się działam w tym temacie i tworzyłam pracę licencjacką o tych niemieckich obozach koncentracyjnych i skupiałam się na przeżyciach tamtych czasów ja chłonęłam po prostu tę historię i nie wiem skąd to się brało.

00:23:42: Byłam w stanie bardzo dużo znieść, bardzo dużo przyczytać, bardzo duże obejrzeć po to żeby to sobie jakoś przepracować, zdystansować się móc spojrzec na to z różnych stron.

00:23:52: oczywiście zdarzały się sytuacje kiedy nie byłem w stanie pracować nad pracą, bo było to dla mnie za trudne i za ciężkie.

00:23:59: Ale tu wynikało z jakiejś potrzeby zrozumienia, z potrzeby... Zbliżenia się do przeżyć tamtych czasów.

00:24:08: Czyli można powiedzieć że aparat to jest takie narzędzie które pomaga w procesowaniu emocji teraźniejszości i przeszłości.

00:24:18: Tak W przypadku London tak

00:24:20: Tak, w moim przypadku tak.

00:24:22: Ale emocje i teraźniejszość pojawiają się też u Ciebie przecież.

00:24:26: No tak, oczywiście.

00:24:31: Cały czas mówimy o tym projekcie, który właśnie... A ten projekt, który realizowałem...

00:24:42: Właśnie my nie lubimy tego słowa projekt.

00:24:43: ale

00:24:44: nie ma

00:24:45: dobra i alternatywy dla tego słowania bo to nie jest cykl fotografii.

00:24:48: może być cyklem fotografii, może być pracą długoterminową.

00:24:52: Projekt i tak się nasuwa, ale...

00:24:54: Tak.

00:24:54: Projekt deadline to jest złe skojarzenia czasami może budzić.

00:24:58: Tak, dokładnie.

00:24:59: Więc jakby faktycznie na tych emocjach się realizowałem tamtym czasie ta praca fotograficzna w przypadku odchodzenia moich rodziców opierała się na emocjach i dotyczyła mnie i to się dosyć mocno wiązało ze sobą.

00:25:22: już w tych późniejszych pracach, czy są emocje?

00:25:26: ale to są już inny rodzaj emocji i to nie są już moje emocje tylko to już są emocję ludzi na ulicach między innymi.

00:25:41: Jakie emocje najtrudniejsze się uchwyca na zdjęciach?

00:25:45: Krewuje na zdjęcia?

00:25:46: Właśnie te najtrutniejsze się... najtrudniej fotografuje czy kreuje.

00:25:52: Dla mnie najważniejsze jest, żeby nie pokazać czyjegoś nieszczęścia czy własnych doświadczeń trudnych czy traumatycznych w sposób zbyt wprost w taki sposób, żeby uszanować pamięć w taki sposób, aby mogła poruszać innych, żeby była uniwersalna.

00:26:18: Żeby nie było tylko o mnie, o mojej rodzinie, o mojej historii, tylko żeby była Uniwersalne.

00:26:24: i to nie jest łatwe.

00:26:26: Szukam bardzo często takich... W zasadzie zawsze szukam metafor i technicznych i jakichś takich myślowych.

00:26:36: Szucham sposobu na to, żeby pokazać coś bardzo trudnego ale w taki od razu odczytujemy moją intencję, czyli że ona gdzieś tam zaczyna do nas docierać przez różne kanaliki i poprzez jakieś emocje.

00:26:51: I dopiero to trafia bardzo mocno do serca.

00:26:54: przynajmniej tak ja odbieram prace, które są dla mnie jakieś inspirujące.

00:26:58: czy artyści, którzy są dla mi inspiracją jakby... Tak nie wiem znowu czy odpowiedziałem na twoje pytanie ale to są takie.

00:27:10: no Wchodzi się teraz mówiąc o tym, wchodzi się mocno w te tematy i ja trochę pan bronież odbiegam.

00:27:16: No a spokojnie to jest jak najbardziej skazane.

00:27:18: Czy w moim przypadku kiedy dokumentuję rzeczywistość... To też jakby staram się mieć na uwadze tą drugą osobę.

00:27:34: nie?

00:27:34: Tak by być... Staram się nie fotografować momentu w których Ktoś sobie nie życzy, żeby był fotografowany.

00:27:45: Ale są tacy fotografowie?

00:27:46: Są tacy fotografowie zresztą na fotografie wojenne też jest oparta na fotografowaniu emocji dla nich.

00:27:56: Dokumentując wojnę musi...

00:27:59: W moim zaniem pokazać

00:27:59: te tragedie wprost.

00:28:01: Musi pokazať uzy, musi pokazaść

00:28:04: strach

00:28:04: śmierci.

00:28:05: To jest ten rodzaj fotografii.

00:28:11: Jeśli tego nie potrzebuję, to jakby nie robię.

00:28:14: Czyli mam taki przykład w momencie kiedy tutaj wybuchła wojna na Ukrainie i przyjeżdżali do nas uchodźcy i chciałem dokumentować ten moment ale miałem jakąś taką blokadę, bo jakby nie współpracuje z z żadnymi magazynami czy wydawcami, więc jakby nie miałem ze sobą jakiegoś wsparcia medialnego i w głowie.

00:28:45: W głowę cały czas siedziało po co ja mam to fudoryfać?

00:28:47: Po co ja ma tych... wchodzić tym ludziom jeszcze w takich straszne emocje przy życia o nim?

00:28:53: musieli uciekać przed wojną do obcego kraju.

00:28:57: Nie wiedzą co ich spotka, co się stanie.

00:29:01: I dlaczego jeszcze ja mam tutaj wchodzić zaparatem przed oczek, więc ja byłem taką dosyć mocną blokadę.

00:29:08: W pewnym momencie mi się zaczęło też ułatwić... Zacząłem fotografować ale też miałem gdzieś tam jakieś zlecenie i to już w pewnym momentie już wiem, mam z tyłu głowy że ja po coś to potrzebuję a jeżeli to było tylko takie moje fotografowanie, że ja chcę bo ja to jakoś miałem taką blokardę w tym momencie.

00:29:26: Prześnie rozmawialiśmy też o tym nie ingerowaniu.

00:29:28: Ty powiedziałałeś, że teraz w twoich pracach też już tych twoich emocji osobistych Raczej nie ma, ale wydaje mi się, że fotografia dokumentalna i tak trochę mówi o fotografie.

00:29:37: Chociażby tematy które wybierasz i sposób w jaki na nie patrzysz?

00:29:42: Tak oczywiście, znaczy ja też podchodzę do fotografii dokumentalnej w ten sposób, że wybieram tematy, które mnie dotyczą albo w jakiś sposób nie interesują albo ja bym chciał zgłębić.

00:29:56: to jest jakby pierwsza rzecz, którą gdzieś tam wybieramy I

00:30:03: ja też mam... To jest bardzo naturalne i takie fajne i prawdziwe, no bo mamy fotografów, którzy robią tak jak mówili że miały blokady.

00:30:14: Są tacy, którzy nie mają tej blokody i brzydko mówiąc żerują na czymś nieszczęściu i dokumentują jak najbardziej w prosach, jak najbardziej hardkorowo pokazać co się dzieje.

00:30:27: No i właśnie, to chyba niesfajne po prostu.

00:30:29: Znaczy ja mam w tym przypadku też rozumiem to i wiem że to jest potrzebne.

00:30:37: Jeżeli jest potrzeba i trzeba to zrobić no to jakby trzeba... A ja akurat w tym momencie miałem taką blokadę, stwierdziłem, że nie potrzebuję tym ludziom ingerować jeszcze w życie tych ludzi.

00:30:55: Jeszcze ja też w mojej pracy staram się szukać formalnych zabiegów.

00:31:05: W swojej pracy też szukam formalnych zabiegu, w których w jakiś sposób będą podkreślały dany temat czy wizualnie go pokazywały w taki sposób, który chcę żeby odbiorca

00:31:32: żeby spojrzał

00:31:33: z tej perspektywy.

00:31:35: Po czym poznajicie, że to jest właśnie zdjęcie, które warto robić?

00:31:38: Bo czasami są takie sytuacje kiedy ktoś nie powie wprost, że proszę nie rób mi zdjęcia ale jednak może się zapalić taka jakaś lampka z tyłu głowy.

00:31:51: No to czasem są jakieś gesty... Czasami ktoś ucieka na przykład przed aparatem gdzieś tam na wydarzeniach fotografuje no to gdzieś No to, albo zasłania się.

00:32:06: To też są takie tego typu rzeczy.

00:32:11: Ja nie mam doświadczenia w tej materii i przestrzeni.

00:32:15: Wiele lat jak miałam jeszcze swoje studia fotograficzne, to nazwacenia robiłam fotografię eventową ślubną.

00:32:26: Zawsze wiedzieli ludzie że będę zawsze byłam powiedzmy w jakiś sposób Miele widziana, bo nie byłam zewnątrz tylko byłam zaproszona.

00:32:37: Natomiast to jest zupełnie innego typu fotografia.

00:32:39: To jest reportaż stricte na zlecenie.

00:32:42: także to są zupełnie inne podejście.

00:32:46: Nie mam takiego doświadczenia, nie czuję takiej potrzeby, nie wychodzę na ulicę z aparatem.

00:32:51: bardzo szanuje takich fotografów i bardzo szanuje właśnie to co Michał robi.

00:32:54: Natomiast nie jest to moje, zdecydowanie nie jest.

00:32:57: Nie potrafiłabym wyjść mimo że uczę w interpretacji budowania historii za pomocą fotografii reportażowej i jakby tutaj ze strony teoretycznej gdzieś tam intuicyjnie podchodzę.

00:33:11: natomiast nie jest tu moja praktyka.

00:33:15: Jak wychodzę z aparatem z domu no to jadę w konkretnym celu dokumentować przestrzeń, którą będę potem po swojemu interpretować.

00:33:29: O mnie też to się zmienia i zmieniło w przyciągu kilkunastu latach, w których fotografuję.

00:33:38: Też były moje początki związane z fotografią tak zwaną uliczną, gdzie ja chodziłem po ulicy i robiłem zdjęcia na obcym ludziom.

00:33:49: I wtedy jakby nie miałem żadnych skrupów, bo w tym nie było dla mnie... Też po inna rzecz, że też mam takie rodzaje fotografii, że bardzo często ludzie nie wiedzą, że są fotografowali.

00:34:05: Jakby teraz już coś mi totalnie nie interesuje i raczej staram się takiej fotografii nie robić.

00:34:12: więc To się to u mnie bardzo mocno zmieniło.

00:34:16: Czyli nie wyznajęcie tej zasady, że fotograf musi mieć aparat zawsze przy sobie gdyby coś się wydarzyło?

00:34:20: Nie ja nie mam prawie nigdy aparatu przy sobie.

00:34:24: Ja już coraz rzadziej ale... Staram się tam jakiś mały aparat, zawsze miedzi jakby coś się zdarzyło.

00:34:32: Na wszelki wypadek.

00:34:34: Jaką rolę w waszych pracach odgrywa kolor?

00:34:36: Bo tu też jest coś takiego co mnie zatrzymało jak przeglądałam waszą twórczość.

00:34:43: To chyba zależy bardzo od, w moim przypadku.

00:34:46: Bardzo zależy od kontekstu, od tego jak chce pokazać się emocje.

00:34:52: czy to pasuje do danego obrazu?

00:34:54: Czy wybieram kolor, czy wybieramy czarny i biel... Ale nie odgrywa ważnej roli.

00:35:02: Nie jestem fotografką, która fotografuje w kolorze albo w czerniej bieli.

00:35:06: dla mnie są dwa różne narzędzia który mi się posługuje i dobiera mnie do danej sytuacji, do danych emocji, do jakiegoś kontekstu właśnie do całości.

00:35:18: Ja myślę, że pytając o kolory masz na myśli też moją ostatnią pracę kiedy woda pokrywa ziemię o rolnictwie i wpływuje rolnństwo na przyrodę.

00:35:34: W tym przypadku miała odgrywa dużą rolę, ponieważ fotografowałem podczerwieni.

00:35:43: Do tego koloru też do tej formy dochodziłem przez jakiś czas, bo zaczynając pracę z tym tematem fotografowałam w czernie bieli w kolorze to szukałem po prostu tych formy.

00:35:58: w jaki sposób mogę tą... tą opowieść poprowadzić?

00:36:04: i właśnie w pewnym momencie gdzieś mi się przypomniało też fotografa, innego fotografa, który podczerwieni fotografował.

00:36:13: I spróbowałem tej formy.

00:36:18: i jakby to myślę że zagrało i pasuje do tego tematu zmian klimatycznych rolnictwa i wpływu zmian klimatu na rolnictwo i rolnństwa na zmiany klimaty.

00:36:35: Zostawiając też Waszą dwójkę, wydaje mi się sam proces obróbki i postprodukcji może wyglądać trochę inaczej?

00:36:43: I selekcje zdjęci potem końców...

00:36:45: No zdecydowanie!

00:36:46: Myślę że po prostu to jest jakby konsekwencja tych pierwszych wyborów.

00:36:52: To co fotografujemy, co chcemy opowiedzieć jaką chcemy poruszyć przestrzeń, opowiadając historię.

00:37:03: No i czasami kończy się na tym, że nie ma postprodukcji.

00:37:07: Po prostu pokazujemy bardzo czystą i surową jakąś formę.

00:37:13: Na przykład w przypadku fotografii otworkowej chociaż ja się nią nie zajmuję ale tutaj aż się prosi żeby tego nie tykać.

00:37:22: a z kolei w przypadku fotografii cyfrowej czy właśnie jakiejś ingerencji tworzenia innych światów, zamiana z pozytywu na negatyw czy szukania różnych kolorów.

00:37:34: Czy właśnie sięganie po filtry, czy praca na filmach na podczerwień to jest taki gest techniczny, który może być ale nie musi.

00:37:48: Pozprodukcja nie jest obowiązkowa.

00:37:50: To jest jakby część procesu i danego projektu.

00:37:55: Uwielbiamy to sobie projekt.

00:37:58: czy ja może się odniosę do wyboru zdjęć, bo w moim przypadku jest też tak że większość moich rzeczy i tematów, które fotografuję przez dłuższe czasów to przeważnie z kilka lat kończy się książką fotograficzną.

00:38:16: Za każdą razem mówię, że nie będzie kolejne książki a potem jednak wracam do tej formy.

00:38:27: Są tematy, które od razu wiem, że właśnie zakończam się książką fotograficzną i w tym momencie już mniej więcej wiem co fotografować w jaki sposób mnie interesuje.

00:38:39: I po tym też już jakby tym się kieruję.

00:38:41: przy wyborze zdjęć do książki fotograficznej

00:38:47: Selekcja jest bardzo dużym i ważnym procesem na pewno.

00:38:52: I nie zawsze ta selekcja, czyli powinna być przeprowadana przez fotografa.

00:38:58: Właśnie.

00:38:58: Czasami pewnie w większości przypadków potrzebny jest edytor...

00:39:03: No bo ktoś po prostu zewnątrz to spojrza.

00:39:05: Tak, bo my za bardzo w tym siedzimy, za bardzo znamy te wszystkie kadry tej opowieści, tę sytuację i tą emocję i to jest bardzo trudne żeby dobrze dokonać selekcję własnych prac.

00:39:15: To jest bardzo.

00:39:16: A macie jakieś takie kryterium, którym się krykierujecie przy tej selekcji?

00:39:21: Czy to zdjęcie musi być na przykład doskonałe technicznie czy jednak ważne jest coś innego już w zerze?

00:39:25: No zależy od

00:39:25: celu.

00:39:26: Jeżeli robimy zdjęcia komercyjne w studiu, to musi być perfekcyjne techniczne.

00:39:31: jeżeli robimy na zalecenie i ktoś nam za to płaci i wymaga portretu na okładkę ale jeżeli mamy możliwość wpuszczenia trochę takiej jakiejś nieoczywistości, tajemnicy to nie musi być.

00:39:50: Oczywiście uczy się... ja w moim przypadku uczę uczniów żeby fotografia była ostra, żeby była dobrze skomponowana, żeby miała odpowiedni kadr.

00:40:00: ale jak oni już to opanują to wtedy nazwijmy też mają prawo na tym etapie kombinować właśnie eksperymentować i szukać innych form wychodzić poza te idealne kompozycyjne formy, bo czasami nie o to chodzi.

00:40:19: W fotografii artystycznej zupełnie nie.

00:40:23: oto chodzi.

00:40:24: Tutaj w przypadku dokumentu czy reportażu na przykład no ten kadr jest zupełnie inny.

00:40:30: To jest bardzo dynamiczne.

00:40:32: i ale jeżeli dokumentujemy architekturę czy dokumentujemy jakąś przestrzeń no to jeżeli chcemy przykazać jakieś emocje jakiegoś spokoju statyczności no to zupełnie inaczej to fotografujemy.

00:40:45: Nie da się ukryć, że fotografia w jakiekolwiek... To jest zawód rzemieślniczy.

00:40:54: Trzeba jednak mieć tę technikę opanowaną i dopiero właśnie to jak mówisz... W przypadku opanowania techniki możemy sobie pozwolić na łamanie zasad, świadome łamania zasad bo czasami jest tak, Zrobi dobrą fotografię, ale właściwie nie wiem dlaczego.

00:41:11: No właśnie, właśnie.

00:41:12: I

00:41:12: z czego to wyniknęło?

00:41:14: Albo wykorzystywanie błędów optycznych do właśnie kreowania jakiejś zupełnie innej rzeczywistości... To jest

00:41:22: wszystko zależy od tematu.

00:41:24: Właśnie też ja lubię i też tę temat sam robić i też żeby oglądać albumy i zdjęcia innych fotografu właśnie takie w których fotograf do tematu też dobiera formę.

00:41:41: To też jest dla mnie ciekawe i ważne, myślę.

00:41:47: Między zdaniami wyłonił się też kolejny ciekawy parametr pod którym można was myślę porównać czyli interakcji i pracę z innymi ludźmi bo ty Anno uczysz młodszych adeptów fotografii a Ty Michale współpracujesz z innym fotografami w Pixhouse więc ten aspekt międzyludzki też jest ważny.

00:42:05: Jest ważny, jest ważny tak.

00:42:07: Uczę młodych ludzi w technikum ale też prowadzę zajęcia w Centrum Kultury Zamyk gdzie tam przechodzą raczej osoby dojrzalsze, starsze już dorosłe.

00:42:18: i no współpraca z jakby edukowanie uczenie fotografii jest niezwykle interesujące bo ja za każdym razem uczę się również od swoich słuchaczy, studentów czy uczestników warsztatów bo każdy ma inne doświadczenie, inną wrażliwość, inną osobowość i też nawet taki najprostszy przykład.

00:42:42: Tak jest zadanie takie szybkie.

00:42:46: na zajęciach mamy dwudziestu czterech uczniów i każdy to samo zadanie albo ten sam obiekt fotografuje zupełnie w inny sposób.

00:42:55: I to jest niezwykle interesujące że po prostu każdy człowiek podchodzi tego indywidualnie, ja podchodzę do jakiejś... do nauki też indyvidualnie i staram się czy nie narzucać jakiegoś kierunku ale intuicyjnie poprowadzić wspierać i współpracować na takiej zasadzie właśnie wysłuchania pomocy skazania drogi.

00:43:19: Ale to i tak zawsze ta osoba wybiera swój kierunek.

00:43:23: Czy u nas w W Pigs House też organizujemy warsztaty, tutaj też staramy się nie podchodzić do naszych studentów oczniów.

00:43:38: Nie wiem jak to powiedzieć... Słuchaczy?

00:43:40: Słucha

00:43:40: trzy.

00:43:41: Właściwie też właśnie na takiej, nie na takiej zasadzie mentorskiej, znaczy mentorskie, ale nie takie, że traktujemy ich z góry, tak żeby dać o nich... Myślę też jest ważne, żeby traktować wszystkich równo.

00:43:56: No i też wiadomo, że to jest takie oddziaływanie na siebie, mimo cały czas.

00:44:06: My się czegoś uczymy nowego od nich, oni się uczą od nas.

00:44:11: Ważne jest też tych naszych warsztatach zawsze to, że ci słuchacze między sobą wchodzą w interakcje i sami się tworzą.

00:44:22: znajomości przyjaźnie więc bardzo ważne, kolektywy.

00:44:28: Dokładnie i też nasza działalność jakby cała która się skupia na to że organizuje mi wystawy i spotkania no to cały czas też mamy do czynienia z ludźmi.

00:44:41: to też jest bardzo ciekawe.

00:44:43: nie ma to też jakby wiemy Cały ten proces twórczy, który gdzieś tam polega od nauki przez prezentację zdjęć.

00:44:56: no to też jest bardzo ważne i też ta moc ona nas pływa.

00:44:59: A propos wpływania i aspektów międzyludzkich obydwoje należycie też do związku polskich artystów fotografików?

00:45:05: Tak

00:45:05: jest!

00:45:06: Więc

00:45:06: na podsumowanie nie mogę nie zapytać Joanna już trochę odpowiedziała na to pytanie ale czy czujecie się artyestami?

00:45:13: No ja zdecydowanie tak czuję się ardystką.

00:45:18: Ja będę... pewnie uciekał od szufladkowania po prostu z tą fotografią.

00:45:23: Ja się czuję bardziej artystką niż fotografką, ale... bo fotografia jest jedną z medium i jedną form, ale tak jak bym miała sobie powiedzieć to artystyka fotografka.

00:45:38: Myślę że to jest piękne podsumowanie.

00:45:39: ze mną w studiu Byli Joanna Czarnota.

00:45:42: Dziękuję bardzo

00:45:43: oraz Michał Adamski

00:45:44: Dziękuję.

00:45:45: Odcinek tego Ten odcinek podcastu Ogniskowa zrealizował Kuba Woźniak, a ja nazywam się Eliza Hayden Reich.

00:45:52: do usłyszenia.

00:45:53: Ogniskowa – podcast o sztuce współczesnej.

00:45:57: Spotkania z artystami i artystykami.

00:46:00: Różne spojrzenie na sztukę, kulturę i rzeczywistość.

00:46:06: Projekt organizowany przez Związek Polskich Artystów Fotografików Okręg Wielkopolski.

00:46:12: Dofinansowano z budżetu województwa wielkopolskiego.

00:46:16: Podcast powstaje przy wsparciu Radia Poznani.